27%

Samen bouwen we aan deze website. Wil je meedoen, klik hier.

Opkomst toerisme

20ste eeuw

Rond de eeuwwisseling verschijnen schoorvoetend de eerste badgasten op Terschelling. Na de Tweede Wereldoorlog schiet het aantal badgasten omhoog en ze behoren dan niet meer alleen tot de gegoede klasse. Zijn eeuwenlang boer of zeeman de belangrijkste beroepen op Terschelling, nu verdienen de meeste eilanders direct of indirect aan het toerisme. Maar… tegen welke prijs?

Wellington Bommenwerper - Neergestort op het strand van Terschelling.
Wellington bommenwerper maakt een noodlanding bij paal 22 op Terschelling

Sinaasappeltje

1942

In de Tweede Wereldoorlog zet de Duitse bezetter op Terschelling een geducht afweersysteem op met radars, plottertafels en afweergeschut. Het wordt veel geallieerde vliegtuigen noodlottig. Er zijn grote verhalen uit die tijd maar het kleine sinaasappeltje, gevonden in de overall van een jong gesneuvelde vliegenier is net zo indrukwekkend. Zijn geraakte Wellington had op 20 januari 1942 een noodlanding moeten maken op het strand van Terschelling.

Kapitein Bakker

18e eeuw

Van de Terschellinger ontdekkingsreiziger Willem Barentsz (ca. 1555 -1597) is een portret bekend maar de gelijkenis is zelfs niet zeker. De tot nu toe oudste afbeelding van een 'gewone' Terschellinger is het schilderij van schipper Cornelis Bakker (ca. 1740 - 1774). Hij is zeer waarschijnlijk niet in z'n dagelijkse kloffie geportretteerd, maar het zijn wel precies de kledingstukken zoals de Terschellinger herendracht beschreven wordt door tijdgenoten in de 18e eeuw.

Baai Dellewal

c.a 1730

Nu is de baai van Dellewal op Terschelling de enige natuurlijk baai van Nederland en ook nog 'een plaatje' om te zien. Maar van de 16e tot de 18e eeuw was het een bron van grote zorg. Aan de ene kant mooi dat je met grote schepen zo dicht bij de kust voor anker kon liggen, aan de andere kant hapte de zee meer en meer stukken van het dorp West-Terschelling weg. De huizen en de toren moeten steeds hoger gebouwd worden, verder op het duin. Met de bouw van de Vleugeldam in 1754 wordt de knagende ebstroom eindelijk verlegd.

1666

In 1667 eindigt de Tweede Engelse Oorlog glorieus met de Vrede van Breda. In een pamflet worden alle gebeurtenissen nog eens in herinnering gebracht. Terwijl elders in de Nederlanden de mensen vreugdevuren aansteken, zitten de West-Terschellingers letterlijk in zak en as. Hun dorp is in 1666 door de Engelse vijand platgebrand nadat die op het Vlie ook een vloot koopvaarders naar de zeebodem heeft gejaagd. Nog altijd is onder het oude deel van West, in de grond de brandlaag terug te vinden.

Terschelling

Kaart van Terschelling

1545

Cartograaf Jacob van Deventer (1505-1575) werkt als koninklijke geograaf voor de Spaanse koning Filips II. Het in kaart brengen van de Nederlandse gewesten is een militair-strategische opdracht tijdens de anti-Spaanse opstand binnen de Nederlanden. Daar hebben we nu een mooie beschrijving aan overgehouden van Terschelling. V.l.n.r. op West de kerk met de Sint-Brandariustoren, op Stryp het kasteel van de Van Arenbergs en de grote Sint-Maartenskerk, in Midsland de Sint-Willibrorduskerk, te Formerum de Sint-Pieterskerk van Vijfpoort, in Hoorn de Sint-Janskerk en uiterst links de kapel van Oosterend.

Luister naar het audiofragment van Baduhenna.

Baduhenna

In 28 na Christus komen de Friezen in opstand tegen Rome. De eis van de Romeinse bevelhebber Olennius om huiden van oerossen te leveren is hen te hoog. De Friezen lokken de machtige Romeinse legers het sompige woud van Baduhenna in. Dat blijkt een verraderlijke val te zijn die honderden soldaten het leven gaat kosten. Door de hebzucht van een man schudt het Romeinse rijk op z'n grondvesten en wordt de grens teruggetrokken tot achter de Rijn. De onheilsplek is in de eeuwen erna verzwolgen door de oprukkende zee en heet nu het Wad. Maar de naam Baaiduinen op Terschelling herinnert zeer waarschijnlijk nog aan het geheimzinnige woud van Baduhenna.